ESCI nghiên cứu khoa học (Emerging Sources Citation Index) là cơ sở dữ liệu thuộc bộ sưu tập cốt lõi Web of Science (WoS) Core Collection, bao gồm các tạp chí chất lượng cao, quy trình bình duyệt nghiêm ngặt nhưng chưa đạt đủ chỉ số trích dẫn để vào nhóm SCIE hay SSCI. Vai trò chính của ESCI là mở rộng phạm vi hiển thị cho các nghiên cứu mới nổi và đa ngành. Đối với các nhà nghiên cứu, việc công bố trên tạp chí thuộc danh mục này là bước đệm chiến lược để khẳng định uy tín học thuật quốc tế.
II. ESCI Là Gì? Vị Thế Trong Hệ Thống Web of Science
Để hiểu rõ ESCI nghiên cứu khoa học, chúng ta cần đặt nó vào bối cảnh tổng thể của hệ thống dữ liệu học thuật uy tín nhất thế giới – Web of Science (trước đây thuộc Thomson Reuters, nay thuộc Clarivate Analytics).
1. Định nghĩa thuật ngữ
ESCI là viết tắt của Emerging Sources Citation Index. Đây là danh mục chỉ số trích dẫn các nguồn mới nổi, được ra mắt chính thức vào năm 2015. Mục đích của Clarivate khi tạo ra ESCI là để bao quát các tạp chí peer-reviewed (có bình duyệt) chất lượng cao, có tầm quan trọng trong khu vực hoặc các lĩnh vực chuyên sâu mới, nhưng chưa có lịch sử trích dẫn đủ dài để lọt vào các danh mục lâu đời như SCIE hay SSCI.
2. Vị trí trong hệ sinh thái dữ liệu
Trong “vũ trụ” Web of Science Core Collection, ESCI đứng cạnh các người khổng lồ khác nhưng có vai trò riêng biệt:
- SCIE (Science Citation Index Expanded): Dành cho Khoa học tự nhiên, Kỹ thuật.
- SSCI (Social Sciences Citation Index): Dành cho Khoa học xã hội.
- AHCI (Arts & Humanities Citation Index): Dành cho Nghệ thuật và Nhân văn.
- ESCI: Là “vườn ươm” hoặc cửa ngõ đầu tiên. Tất cả các tạp chí muốn vào SCIE/SSCI thường phải chứng minh năng lực và duy trì chất lượng trong ESCI trước.
Lưu ý quan trọng: Dù là “nguồn mới nổi”, các tạp chí ESCI vẫn phải đáp ứng 24 tiêu chí chất lượng (Quality Criteria) của Web of Science, bao gồm quy trình bình duyệt minh bạch, đạo đức xuất bản và định dạng biên tập chuẩn quốc tế.
III. Sự Khác Biệt Giữa ESCI, SCIE, SSCI và Scopus (Dữ Liệu Cấu Trúc)
Việc phân biệt rõ ràng giữa các chỉ số này giúp nhà nghiên cứu chọn đúng nơi gửi bài phù hợp với năng lực và yêu cầu của cơ sở đào tạo. Dưới đây là bảng so sánh chi tiết các thuộc tính cốt lõi.
Bảng so sánh: ESCI, SCIE, SSCI và Scopus
| Tiêu chí | ESCI (Emerging Sources) | SCIE / SSCI | Scopus |
| Đơn vị quản lý | Clarivate (Web of Science) | Clarivate (Web of Science) | Elsevier |
| Lĩnh vực bao phủ | Đa ngành (Khoa học, Xã hội, Nhân văn) | KHTN (SCIE) & KHXH (SSCI) | Đa ngành, rộng hơn WoS |
| Độ khó & Uy tín | Cao (Cần vượt qua 24 tiêu chí chất lượng) | Rất cao (Thêm 4 tiêu chí tác động) | Trung bình – Cao |
| Chỉ số Impact Factor (JIF) | Có (Cập nhật mới từ 2023) | Có | Không (Dùng CiteScore, SJR) |
| Mục tiêu phù hợp | Nghiên cứu sinh, Tác giả mới, Chủ đề ngách | Giáo sư, Chuyên gia đầu ngành | Đa dạng đối tượng |
| Tỷ lệ chấp nhận | Khắt khe nhưng cởi mở hơn SCIE | Cực kỳ cạnh tranh | Dễ thở hơn WoS |
Phân tích chuyên sâu:
Trước đây, sự khác biệt lớn nhất là ESCI nghiên cứu khoa học không có chỉ số Impact Factor (JIF). Tuy nhiên, trong báo cáo Journal Citation Reports (JCR) năm 2023, Clarivate đã chính thức cấp JIF cho các tạp chí thuộc danh mục ESCI. Điều này đã nâng tầm vị thế của ESCI, xóa nhòa bớt khoảng cách với SCIE/SSCI, nhưng SCIE/SSCI vẫn yêu cầu chỉ số trích dẫn tích lũy cao hơn và ổn định hơn qua nhiều năm.
IV. Giá Trị Của Tạp Chí ESCI Trong Nghiên Cứu Khoa Học
Nhiều nghiên cứu sinh tại Việt Nam thường băn khoăn: “Liệu đăng bài trên ESCI có được công nhận không?”. Câu trả lời là Có, nhưng cần hiểu rõ mức độ công nhận.
1. Bảo chứng về chất lượng khoa học
Một tạp chí nằm trong danh mục ESCI đồng nghĩa với việc nó đã vượt qua quy trình sàng lọc kỹ lưỡng của Web of Science. Nó không phải là tạp chí kém chất lượng hay tạp chí săn mồi (predatory journals). Nội dung đăng tải trên ESCI đảm bảo tính liêm chính học thuật và có giá trị tham khảo.
2. Tính điểm trong Hội đồng Giáo sư và Đào tạo Tiến sĩ
Tại Việt Nam, giá trị của bài báo thuộc danh mục ESCI nghiên cứu khoa học thường được quy đổi tương đương hoặc cao hơn một chút so với các tạp chí thuộc danh mục Scopus (thường là Q3, Q2 tùy lĩnh vực).
- Với Nghiên cứu sinh: Nhiều cơ sở đào tạo chấp nhận bài báo ESCI là điều kiện cứng để bảo vệ luận án Tiến sĩ.
- Với Hội đồng Giáo sư Nhà nước: Bài báo ESCI được tính điểm công trình khoa học uy tín (thường từ 0.5 đến 1.0 điểm tùy hội đồng ngành), tuy nhiên trọng số có thể thấp hơn so với bài báo thuộc nhóm SCIE/SSCI lâu đời.
3. Tăng khả năng hiển thị (Visibility)
Vì nằm trong Web of Science Core Collection, các bài báo ESCI có khả năng được tìm thấy và trích dẫn bởi cộng đồng học thuật toàn cầu, giúp tác giả xây dựng chỉ số H-index cá nhân hiệu quả hơn so với các tạp chí chỉ nằm trong danh mục quốc gia.
V. Hướng Dẫn 4 Bước Tra Cứu Danh Mục ESCI Chính Xác
Để tránh gửi bài nhầm vào các tạp chí mạo danh hoặc đã bị loại khỏi danh mục, bạn cần thực hiện quy trình tra cứu chuẩn xác trên hệ thống của Clarivate.
- Truy cập Master Journal List (MJL):
Vào trang web chính thức mjl.clarivate.com. Đây là cổng thông tin duy nhất đáng tin cậy để kiểm tra tình trạng chỉ mục của tạp chí. - Nhập thông tin định danh:
Gõ tên tạp chí hoặc mã số chuẩn quốc tế (ISSN/eISSN) vào ô tìm kiếm. Mẹo: Tìm bằng số ISSN sẽ cho kết quả chính xác nhất. - Sử dụng bộ lọc (Filter):
Ở cột bên trái (Web of Science Coverage), tích chọn vào ô Emerging Sources Citation Index. - Xác thực kết quả:
Nếu tạp chí xuất hiện trong danh sách kết quả với nhãn “Web of Science Core Collection: Emerging Sources Citation Index”, đó là tạp chí chuẩn. Kiểm tra kỹ trang chủ của tạp chí (Publisher website) từ liên kết trên MJL để tránh vào nhầm trang web giả mạo.
VI. Các Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ)
Dưới đây là giải đáp cho các thắc mắc phổ biến xoay quanh chủ đề ESCI nghiên cứu khoa học, giúp bạn có cái nhìn đa chiều và thực tế.
1. Tạp chí ESCI có chỉ số Impact Factor (JIF) không?
Có. Bắt đầu từ kỳ công bố Journal Citation Reports (JCR) năm 2023, Clarivate đã chính thức tính và hiển thị chỉ số JIF cho tất cả các tạp chí thuộc danh mục ESCI. Đây là bước ngoặt lớn giúp các tạp chí này cạnh tranh bình đẳng hơn về mặt số liệu.
2. Bài báo ESCI có được coi là bài báo ISI không?
Theo định nghĩa kỹ thuật hiện đại, ISI (cũ) nay là Web of Science. Vì ESCI thuộc Web of Science Core Collection, nên nó được coi là bài báo quốc tế uy tín trong hệ thống ISI/WoS. Tuy nhiên, trong ngôn ngữ học thuật truyền miệng, khi nói đến “bài ISI”, người ta thường ám chỉ nhóm SCIE/SSCI (có JIF cao từ trước). Do đó, cần xem xét quy định cụ thể của từng trường hoặc hội đồng.
3. Làm thế nào để phân biệt tạp chí ESCI và Scopus?
Scopus là hệ thống của Elsevier, còn ESCI thuộc Web of Science của Clarivate. Một tạp chí có thể vừa nằm trong ESCI, vừa nằm trong Scopus (trường hợp này rất phổ biến và cho thấy tạp chí có uy tín tốt). Để phân biệt, bạn phải tra cứu chéo trên hai hệ thống: Master Journal List (cho ESCI) và Scopus Sources (cho Scopus).
4. Nên chọn đăng bài trên ESCI hay Scopus Q3?
Nếu mục tiêu của bạn là tiếp cận hệ thống Web of Science và hướng tới các tiêu chuẩn khắt khe hơn về học thuật, ESCI nghiên cứu khoa học là lựa chọn ưu tiên. Nếu bạn cần tốc độ xuất bản nhanh hơn và độ phủ rộng hơn, Scopus Q3 có thể là lựa chọn phù hợp. Tuy nhiên, ranh giới chất lượng giữa hai nhóm này hiện nay không quá lớn.
Hiểu rõ ESCI nghiên cứu khoa học là gì giúp các nhà nghiên cứu, đặc biệt là các nghiên cứu sinh và giảng viên trẻ, xây dựng được lộ trình công bố quốc tế thông minh. ESCI không chỉ là “sân chơi” cho các tạp chí mới mà đã trở thành một phần không thể thiếu của hệ thống đánh giá năng lực khoa học toàn cầu với đầy đủ chỉ số Impact Factor. Việc lựa chọn công bố trên ESCI là một bước đi an toàn, chiến lược, cân bằng giữa độ khó và giá trị công nhận học thuật.
Để có thêm những góc nhìn sâu sắc về phương pháp nghiên cứu, phát triển tư duy học thuật và các kỹ năng quản trị bản thân trong môi trường khoa học, bạn có thể tham khảo thêm các chia sẻ từ thầy Nguyễn Thanh Phương.
